Riens Meijer

In de 21ste eeuw hebben we het Industriële Tijdperk achter ons gelaten en zijn we het Kennis – en Innovatietijdperk binnen getreden. Die overgang heeft fundamentele veranderingen veroorzaakt die niet vaak voorkomen. Een vergelijkbare omwenteling vond maar liefst 160 jaar geleden plaats. Daarom is het onbegrijpelijk dat overheid, politiek en bedrijfsleven denken met enige aanpassingen de crisis te kunnen “repareren” en dat daarmee volstaan kan worden. Dit is een misrekening met, als we zo doorgaan, catastrofale gevolgen voor de toekomst van Nederland.

Fundamentele veranderingen generen bedreigingen, maar ook kansen. Om de bedreigingen te minimaliseren en van de nieuwe kansen gebruik te kunnen maken, moeten de zaken vanuit een nieuwe conceptie worden aangepakt. De essentie van die nieuwe aanpak is een aansprekend perspectief op basis van een SWOT – analyse van Nederland in de context van een globaliserende wereld en een Verenigd Europa in de 21ste eeuw.

• Tweet

In ruim vijftig jaar groeide de aanvankelijke E.E.G uit tot een gemeenschap van 27 landen, compleet met vlag, volkslied en een indrukwekkende bureaucratie. De Europese Unie (EU) is mondiaal gezien het grootste handelsblok. Maar liefst circa 20% van alle import- en export ter wereld gaat door de EU. Europa heeft hierdoor een grote invloed op de distributie van goederen en kapitaal.

De investeringsbank Goldman Sachs deed enige jaren geleden uitvoerig onderzoek naar de toekomst van de huidige grootmachten. De belangrijkste conclusie was dat als zich geen ontwrichtende situaties voordoen, Brazilië, Rusland, India en China rond 2040 een grotere economische macht zullen vormen dan de oude G 6 (de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Duitsland, Italië en Japan). Goldman Sachs gaat bij zijn voorspelling uit van de voorwaarde dat de vier zogeheten BRIC- landen door zullen gaan met voortdurende economische hervormingen. Er is geen reden daaraan te twijfelen.

• Tweet

In het Westen wordt de term modernisering nauwelijks nog gebruikt, maar in China heeft deze nog altijd een krachtige werking. De Chinezen meten hun successen in termen van modernisering. In de eerste fase van modernisering gaat het om de industrialisatie en urbanisatie, terwijl de tweede fase gekenmerkt wordt door het streven naar kennis – en informatiemaatschappij. Het China Modernization Report van 2007 voorspelt dat China in 2015 zal zijn gemoderniseerd tot op het niveau van de ontwikkelende landen in 1960.

Een van de manieren om de enorme invloed van de modernisering op mensen te beschrijven. Is te kijken naar de invloed die één enkel modern apparaat op India heeft gehad: de mobiele telefoon. In december 2006 namen zeven miljoen Indiërs in één maand een abonnement voor mobiele telefonie; een absoluut wereldrecord.

• Tweet

De naoorlogse welfare state, als antwoord op de economische catastrofe die plaats vond in de periode tussen de twee wereldoorlogen, rustte op een solide basis. De aanvankelijke zakelijke beheersing door de overheid van economische groei, werkgelegenheid en inkomensverdeling ontspoorde echter. Een reeks van nieuwe wetten kreeg het karakter van gegarandeerde toezeggingen waaraan verregaande sociale rechten konden worden ontleend. De overheid werd daarmee financieel aansprakelijk voor de markt van welzijn en geluk.

In de jaren zeventig van de twintigste eeuw stagneerde de economische groei en nam de werkloosheid moeilijk te beheersen vormen aan. Er volgde een trendbreuk. De politiek werd in het defensief gedrongen, omdat men ervan uitging dat de marktwerking en niet de staatsbemoeienis de beste manier was om de belangrijkste maatschappelijke problemen succesvol aan te pakken.

• Tweet

Door het Griekse drama wordt financieel- monetair de Europese integratie versneld. Het noodfonds, een nieuw stabiliteitpact en de economische governance zijn gereed waardoor een Europese “Staatsgreep” kan worden uitgevoerd om het oude Europa geruisloos op heffen. Er wordt duidelijk met twee monden gesproken. Binnenskamers wordt van de nood een deugd gemaakt: het tot stand brengen van de politieke Unie. In eigen land zeggen de politici dat het vanwege de Euro de schuld van Brussel is. Maar Brussel zijn ze zelf!

Wat Europa politiek moet doen, is geen sinecure. Het vraagt een bewustwording en erkenning dat de positie van Europa in de wereld fundamenteel wijzigt en dat er nieuw bestuurlijk elan en pragmatisme nodig zijn om de jongere generaties van de Europese landen een aantrekkelijk perspectief te bieden.

• Tweet

Terwijl in Europa nog altijd wordt gediscussieerd over de toetreding tot de EU van Turkije, interesseert die kwestie de Turken steeds minder. Europa vinden ze duur en arrogant; ze richten hun blik de andere kant op, naar het oosten. Met één been in Europa, met het andere in de Oosterse wereld – die positie kenmerkt Turkije al eeuwenlang. Turkije laat zich niet door een vermeende weifelende positie tussen twee werelden uit zijn evenwicht brengen.

Integendeel. Het land verwerft juist een steeds sterkere positie buiten de EU. Het is druk bezig met bruggen bouwen: naar het westen, maar ook naar het oosten en de Arabische wereld. En met succes.

• Tweet

Griekenland heeft vele jaren meer dan 110 procent van het BNP geleend en heeft daardoor een schuldenlast opgebouwd die onmogelijk kan worden afbetaald. Als iemand de bank €1.000 schuldig is, heeft hij een probleem. Is hij de bank €10 miljard schuldig is, dan heeft de bank een probleem. En de bank is, in dit geval, Europa.

Griekenland moet zichzelf failliet (insolvent) verklaren, net als Mexico, Ecuador, Rusland en Argentinië in het verleden hebben gedaan. De eurozone kan een Grieks “faillissement”, zonder veel problemen verdragen. Griekenland zou veel beter bij kas zitten als haar burgers gewoon belasting hadden betaald. De niet uit te bannen belastingfraude in Griekenland kost jaarlijks ruim 22 miljard Euro. De Griekse belastingdienst is niet op geschillen uit. Hij kijkt naar de gegevens in de aangiften; niet naar mogelijke achtergehouden informatie. En die is overvloedig. In het rijke noordelijke stadsdeel van Athene hebben bijvoorbeeld 324 huizenbezitters een zwembad bij hun huis aangegeven. De satellietfoto’s van Google Earth tonen de aanwezigheid van bijna 17.000 zwembaden.

• Tweet

Zonder kennis van wind of stromingen, zonder het nodige gevoel voor richting, blijven we in Nederland niet lang meer drijven, ongeacht hoe hard en goed we hozen.

We snakken in Nederland naar een substantiële kleinere overheid. De ministeries in Den Haag, provincies, gemeenten en waterschappen etc. zijn met elkaar veel te veel, als totaal volstrekt ineffectief en veel te duur. We willen aanmerkelijk minder regels en geen toezichthouders die een eigen staat in onze staat zijn geworden. We eisen een betere manier om gekozen en benoemde bestuurders, die zich schuldig maken aan onwettig handelen of immoreel gedrag, persoonlijk aansprakelijk te stellen zodat hun handelen weer binnen de normale menselijke sociale controle komt te vallen.

• Tweet

Helaas wordt de Nederlandse samenleving, door de dominantie van bureaucraten, steeds meer beschouwd als iets dat je vanaf een tekentafel naar eigen (ideologische) inzichten tot in de kleinste details kunt ontwerpen. De centralisatie van bevoegdheden bij de overheidsbureaucratie leidt voor de burger aldus tot een afnemende vrijheid en grotere afhankelijkheid van ambtelijke regels die onhoudbare vormen en aantallen hebben aangenomen.

Alle grote politieke partijen vinden dat daar iets aan gedaan moet worden maar in de praktijk blijkt dat slechts ritueel dansen te zijn. Er wordt niet of nauwelijks in eigen vlees gesneden. De politiek laat duidelijk blijken zich niets aan te trekken dat de bureaucratie voor Nederlanders volksvijand één is geworden.

• Tweet

De huidige Nederlandse samenleving heeft alle kenmerken van toenemende preferentie voor vrije tijd boven arbeidstijd, meer nadruk op het verdelen van de welvaart dan op het creëren daarvan, een sluipende achteruitgang van de onderwijsprestaties etc. Van de Nederlandse doelstelling om in 2010 in de top 5 van de World Economic Forum te komen is helemaal niets terecht gekomen.

Ik acht dit gebrek aan visie, verandering, daadkracht en pragmatisme onverantwoordelijk jegens jonge generaties en de toekomst van Nederland. Maar zolang we als Nederlanders dit stilzwijgend accepteren en de politiek in beslag wordt genomen door de waan van de dag, zal er niets wezenlijks veranderen. Zo mag het in Nederland niet doorgaan.

• Tweet