Ik zag op het Journaal van zeven uur nochtans hoe de consument breed lachend zijn beurs gul bovenhaalde om die toch niet te missen afgeprijsde kledingstukken in huis te halen. Elke geïnterviewde gaf blijk van intens koopgeluk. Geld dat kon gemist worden. Zou de reportage tendentieus geweest zijn en zou de man in de straat aandachtig gecast zijn, met als doel ons vertrouwen te geven in de toekomst? Ik denk het niet. De solden (= uitverkoop) zijn de solden, crisis of niet.

Wat er ook van zij, op de werkvloer zal de sfeer wellicht anders zijn. Daar laat het massa-pessimisme zich wel voelen. Vallen de cijfers wat tegen het eerste kwartaal, de crisis zal de schuldige zijn. Ligt de werkdruk nog wat hoger, de crisis verhindert aanwervingen. Hoe hou je dan je medewerkers gemotiveerd in tijden die zich neerslachtig uitdrukken?

Eind vorig jaar organiseerde ik hierover een voordracht, op basis van ons lopend onderzoek naar samenwerking. Ik deel graag één middel met u dat met kop en schouders boven alle motivatietechnieken uitsteekt: eerlijkheid. Meer bepaald, eerlijkheid in de boodschap die een onderneming aan zijn medewerkers meegeeft.

Geloven uw medewerkers echt wat de managementboodschap vertelt? Zonder twijfel, zonder relativering, zonder uitzondering, zonder “maar”? Of hebben we al te veel verschillende boodschappen verspreid, visies en inzichten aangekondigd, die we uiteindelijk toch niet echt volgden? Hebben we in het verleden memo’s verspreid, waar we zelf het toonbeeld niet van waren? Er schiet me plots het beeld door mijn hoofd van parlementairen die iedereen de harde pensioenpil laten slikken, zonder zelf de pil te durven innemen. Een apotheker die zijn eigen pillen niet vertrouwt?

Wees eerlijk in uw managementboodschap. En zeg het niet alleen, maar geef het voorbeeld. Het vergt moed en echt leiderschap, van het soort dat we vandaag maar weinig zien. Maar als u wilt dat uw medewerkers u gemotiveerd bijstaan in de verwachte storm van 2012, dan is dat wat er moet gebeuren. En niets anders.

Is de manager bereid die pijn te dragen? Door in een verandertraject regie te voeren op het beleggen van eigenaarschap in de lijn wordt duidelijk of de wil en de ambitie voor verandering daadwerkelijk aanwezig zijn.

Hoe herken je eigenaarschap? Waaraan herken je of het eigenaarschap ook écht in de lijn verankerd ligt of dat het een ‘feestje’ van de projectleider is? Enkele vragen die als handvat kunnen dienen bij deze diagnose:

• Wat is het interactiepatroon tussen het lijnmanagement en het project? Moet de projectleider het project bij herhaling op de agenda zetten? Is er eenrichtingsverkeer vanuit het project richting de lijnmanagers? Is de medewerking van de manager en zijn medewerkers een soort gunst? De manager voelt zich eigenaar. Hij toont betrokkenheid bij de aanpak en de voortgang van het project en wil dit bespreken. Het verlenen van medewerking aan het project is geen gunst, maar een vanzelfsprekendheid. Het project werkt immers voor de lijn, dat wil zeggen: levert een bijdrage aan de doelstellingen van de lijn.
• Wie heeft er een probleem als het project niet lekker loopt? Is dat de projectleider of de lijnmanager? Wanneer het eigenaarschap in de lijn is belegd, liggen dergelijke kwesties ook op het bord van het lijnmanagement. Het projectresultaat – en als het goed is, vindt de lijn manager dit belangrijk- is immers in het geding. Het vertonen van eigenaargedrag betekent dan het proactief bespreken van issues.
• Wie draagt de boodschap uit? Staat de projectmanager op het podium om uit te leggen ‘waarom we dit eigenlijk gaan doen’? Als er sprake is van echt eigenaarschap, is het de lijnmanager van wie je verwacht dat hij de medewerkers vanuit overtuiging meeneemt in de ‘sense of urgency’ van de verandering en motiveert welke keuzes daarom worden gemaakt.
  • Hoe vindt sturing plaats richting de uitvoering wanneer een aangepast proces operationeel is? Spreekt de leidinggevende medewerkers of operationeel managers aan op het gewenste gedrag passend bij de nieuwe procesafspraken en de verbeterdoelstelling? Als op dit niveau alles hetzelfde blijft als voor de aanvang van het project is er niet echt geïmplementeerd en is de kloof tussen project en lijn niet overbrugd.

Zonder eigenaarschap in de lijn blijft de implementatie van Lean een project. En blijft Lean iets van buiten de organisatie. Het moet nu juist in de hoofden van mensen terecht moet komen. Zelf zie ik Lean als een filosofie die ten grondslag moet liggen aan je bedrijfsvoering. Die kun je alleen bereiken door voldoende eigenaarschap.

Wat extremer geformuleerd: veel organisaties lijken niet in staat te zijn om besluiten te nemen die te maken hebben met de kern van het probleem waar ze voor staan.
Er wordt gekozen voor een oplossing die politiek gezien in het midden ligt. Een soort verlengd Kyotoprotocol dat in Durban is afgesproken. Een maximaal haalbaar resultaat. Een verstandige keuze, binnen de beschikbare opties. Maar geen besluit dat harten sneller doet kloppen omdat het het kernprobleem oplost. Geen zicht op minder CO2 in de atmosfeer.

Zo speelt binnen de gezondheidszorg in Nederland het fundamentele probleem dat er een beperkt budget beschikbaar is, maar dat er te weinig richtlijnen zijn over hoe dat budget verdeeld moet worden.
Een ouder iemand een operatie weigeren vanwege zijn leeftijd, wordt gezien als niet humaan. Misschien is het dat ook wel. Maar punt is wel dat bij een vaststaand budget en een zorgvraag die budget overschrijdend is, er een verdeelsleutel gemaakt moet worden.

Geen politicus die hiervoor zijn nek uitsteekt. Vooral omdat de kiezer vanuit zijn gevoel dit soort discussies (geld versus het verlenen van zorg) niet vindt deugen. En dus deugt de politicus die erover begint, niet. Waardoor hij wijselijk zijn mond houdt.

Dit lijkt op het organisatiemodel van Californië in de VS. Burgers mogen daar besluiten nemen, maar omdat ze niet tot belastingverhoging willen besluiten en evenmin allerlei burgerinitiatieven willen torpederen (zoals nieuwe speelplaatsen) neemt de schuld toe.
Niet een lange-termijn oplossing om zo met geld om te gaan, maar evengoed is het in Californië moeilijk bespreekbaar om minder uit te gaan geven of de belasting te verhogen.

“Nee” kunnen zeggen is binnen de zorg of de burgerregering van Californië kennelijk nog geen optie.
Ook de weg naar het antwoord toe, de discussie is vaak een lastige.
De discussie: wat wil Nederland bereiken met haar zorgstelsel? Nederlanders zo lang en gezond mogelijk laten leven, binnen een beperkt budget? En omdat we vanuit kosten redeneren, hoeveel besparing qua gezondheid staat in verhouding tot hoeveel besparing in euro’s? Eigenlijk komende tot de kernvraag: wat is ons een Nederlands mensenleven waard? En als tweede vraag dezelfde vraag, maar dan uitgesplitst per leeftijdscategorie.

Ik kan me voorstellen dat het haast te cru, te pijnlijk wordt om dit soort discussies te voeren. De vergelijking met Nazi-Duitsland is snel gemaakt. Niettemin: dit soort discussies uit de weg gaan leidt tot een schimmige manier van besluitvorming.

Misschien wordt wel over de verdeling van de zorgkosten gesproken. Binnenskamers. Vrijelijk, theoretisch. Met politieke vrienden, bij een knapperend haardvuur. Levert in ieder geval nieuwe inzichten voor het jaar op. Zo is het vast ook gegaan met de hypotheekrente aftrek …

Of het lukt om een op zijn zachtst gezegd woelig jaar in 15 entries samen te vatten weet ik niet, maar om het jaar op zijn minst ‘overzicht-traditioneel’ af te sluiten kan ik i.i.g. een poging wagen.

• Zo was er in maart ‘De nucleaire Hel van Fukushima is dat een Witte of een Zwarte Zwaan?‘, gezien onze eigen uitdagingen, lijken wij die ramp alweer bijna vergeten.
• Begin dit jaar werd pijnlijk duidelijk dat steeds meer Europees, en dus ook Nederlands, talent zijn (nb; ‘haar’ kan ook) heil elders op de Globe gaat zoeken; da’s op zijn minst niet handig: De volgende bonusrun lost zich van zelf op: talent vertrekt naar Azië!
• In mei was er de opmerkelijke val van een (toch) financieel fenomeen: Dominique Strauss Kahn. Macht corrumpeert of was het een vooropgezet spel met een (te) simpel slachtoffer? Val van DSK goed nieuws voor Diversiteit.
• Wat de Politiek niet lukte (& nog steeds niet lukt…), probeerde Europese CEO’s te doen: Noodkreet 48 CEO’s: RED GRIEKENLAND!!!
• ‘Griekenland’ bleek sowieso al een hot item te zijn, zo is de meest gelezen gastcolumn Waarom Griekenland zich zelf failliet moet verklaren, geschreven door Riens Meier.
• De babyboomers, en masse verlieten zij dit jaar de arbeidsmarkt, de gevolgen daarvan zullen we ongetwijfeld nog jaren gaan merken. Als je als organisatie vanaf nu 60.000 baby boomers ziet vertrekken, wat doe je dan? Casus.
• In juni kwam prof. Lynda Gratton met haar boek The SH/FT. Een boek dat zij samenstelde met haar ‘denktank’ over de veranderingen in arbeid op onze planeet in de komende decennia; opmerkelijk hoe weinig aandacht dit boek kreeg. Je kan nog altijd The SHIFT c.q. De Verandering lezen.
• Ook alweer (bijna) vergeten: CRISIS in de Hoorn van Afrika. (brief & petitie van ONE.org)
• Dat de trendverschuiving van economische machtsverhoudingen op onze planeet dit jaar ingrijpend in gang is gezet werd o.m. duidelijk door een bericht als: Indiase Multinationals redden Europese economie.
• Dan was daar in september ‘plots’ de Occupy beweging Nu ook in A’dam en D’Haag: Occupy Wall Street, is dit het einde van the Man in the Middle? In ons land lijkt(!) dit fenomeen een stille dood te sterven, in de VS is er men er echter nog lang niet vanaf; cultuurverschil?
• Ook in september volgde het bericht Een Hoogleraar die fraudeert heeft Negatieve invloed op Salaris afgestudeerden. Deze ‘prof’ bleek geen einzelgänger te zijn. Dit naast het feit dat sommige HBO opleidingen frauduleus bleken te handelen met diploma’s, draagt allemaal niet echt bij aan onze ‘Kenniseconomie’….
• Op 30 september was er de cri de coeur van Nasdrin Dchar; vraag die dat oproept: is een tweedeling in onze maatschappij nog te voorkomen? Over Discriminatie, over Angsten, over Dromen. Inspiratie van Nasdrin Dchar en Bono.
• Op 05 oktober schreven we Ontdekkingsreiziger en (r)Evolutionair Steve Jobs is niet meer.
• De financieel-economische crisis maakte dit jaar ook duidelijk dat ‘Het Nieuwe Werken’ toch een hype is en geen trend, hoe spijtig dit voor sommigen ook mag zijn. Het ‘Nieuwe’ Werken, wordt Nederland een Kenniseconomie of een Werkloze Economie?
• Dit in tegenstelling tot Diversiteit binnen onze maatschappij & dus ook binnen organisaties. Diversiteit is een trend al wordt dit door veel (eind-)verantwoordelijken nog onvoldoende onderkend zoals bijv. door de dit jaar (al) veel geplaagde financiële dienstverlening. Bankiers gaan vrijages aan met vermogende vrouwen; zo komt diversiteit ook op de agenda.

15 stuks, let wel: géén ‘Top 15′ want ik heb het in deze synopsis niet eens over de entries die we besteedden aan Osama Bin Laden, Kadhafi en ‘zijn’ Arabische Lente, de liefde van Cruyff voor AJAX, News of the World, de uitdagingen voor Italië, de a.s. nieuwe Werkloze Economie,  perikelen in ons Onderwijs c.q. het doormodderen van onze Regering ‘iets’ waar het CPB ons op wees; om er nog maar een paar te noemen.

2011 was een bijzonder jaar & ik twijfel er niet aan of 2012 wordt dat ook, maar daarover volgende week meer.

Voor nu wensen wij je, samen met degenen die je lief, een Prettige Jaarwisseling!

Want als je het op de keeper beschouwd waar doe je het allemaal voor? (Studie, werk, enz.) Hoe meer bezit je hebt, hoe meer zorgen om dat te handhaven. Je auto, je huis, je interieur, je media apparatuur, je huishoudelijke apparatuur, je kledij, je uitzet.  Je zult dit moeten blijven handhaven als je bij wilt blijven en/of onderhouden.

Wat kost dat? JE VRIJHEID

Want als jij al die spullen wilt handhaven en er dagelijks profeit van wilt hebben dan zul je daar voor moeten werken, sparen, geld opzij zetten. Je gas, water en licht, de onderhoudsbeurten en afschrijving van je auto, de reservering van gelden voor onderhoud van je huis, de maandelijkse verzekeringen en belastingen voor voornoemde.

Tel eens op hoeveel van je salaris opgaat aan het voornoemde in de vorige alinea. Wat je overhoudt daar moet dan nog je zorgtoeslag, persoonlijke verzekeringen, eten, drinken, kledij en schoeisel, uitgaan, sport, enz. vanaf. Laat staan als je kinderen hebt die ook nog het een en ander kosten. Wat houd je dan nog over?

Want je gaat ook op vakantie en het vakantiegeld, wat je van je werkgever of uitkerende instantie krijgt eens per jaar, dekt niet de lading. Dus in de meeste gevallen kun je zeggen dat je niets overhoud of zelfs tekort komt. Als je vraagt aan mensen of ze tevreden zijn met de huidige situatie, werk of wat dan ook dan hoor je bijna altijd, ik kom een maand aan inkomen tekort en/of ik kom tijd tekort.

Ontevredenheid is in het dagelijkse leven DIK aanwezig en het streven naar bezit is ons met de paplepel ingegoten.  Dat zien we in alle generaties terugkomen en daar is ons leven en de maatschappij (waar wij allen deel van uitmaken) op gebaseerd. Echter alles kost geld en ook welvaart, technologie en nieuwe dingen en zaken ontwikkelen kost geld. Ofwel ontwikkelingen kosten geld. Dikwijls wordt er geld geleend zowel op micro (persoonlijk) als macro(bedrijven, overheden) gebied. Dit is ook weer een van die ontwikkelingen die een eigen leven zijn gaan leiden (zoals bvb ook de relatieindustrie, lees eventueel blogs of facebook statussen hierover van mijn hand).

Relaties gaan kapot of kunnen niet meer ontstaan omdat bvb mannen en vrouwen seksuele discriminatie handhaven doormiddel van uitspraken en spreuken. Dit getuigt ook van ontevredenheid op micro en macrogebied. (BEZIT)

Door deze exorbitante groei van uitwassen zitten veel mensen met schulden. Niet alleen individuen dus maar ook landen. Dit gaat niet goed en daardoor moeten er broekriemen aangetrokken worden om de bezittingen te handhaven. DIT BELEMMERD DE VRIJHEID IN HANDELEN. En ook hier op micro alsook op macro gebied. Want handelen, doet iedereen. Door iets te kopen geef je geld aan iemand die daar op zijn/haar beurt weer iets voor zichzelf mee doet of koopt. Zodoende zijn we met zijn allen bezig handel te bedrijven om de zaak aan de gang te houden.  Ofwel om bezit te kunnen handhaven zitten we aan elkaar vast en dat gebeurd dus op micro en macro gebied.

Kun je dan spreken van VRIJHEID? Nee, want je zit vast aan je bezittingen en ook dat vindt plaats op micro en macro gebied. Want je wordt constant aan banden gelegd waar je, op de keeper beschouwd niet zelf om gevraagd hebt. Want toen je kind was kon je overal nog over dromen wat je wou worden en/of doen. Die dromen blijven je hele leven lang alsook de wensen. Maar de MOGELIJKHEDEN daarvoor die worden aan banden gelegd. Waarom? Omdat alles uitgekauwd en vastgelegd is door regels, wetten, bepalingen enz. En voornoemde op micro en macro gebied.

Waarom maak je daar een PUNT van Mattie? Ik maak daar een punt van omdat VRIJHEID ver te zoeken is en verandering daardoor onmogelijk is. (Einstein zou geen mogelijkheid hebben in deze maatschappij omdat hij geen diploma’s zou hebben. Dus verandering is niet meer mogelijk omdat er geen Einsteins meer toegelaten (kunnen) worden.)

Voorbeeld, Ga eens 150 jaar terug.  Als je iets nieuws ontdekte dan deed je dat gewoon. Vrijheid in handelen. Als je nu iets uitvindt dan is jou uitvinding misschien wel nuttig maar wordt er gekeken of er zoiets dergelijks al bestaat. Octrooi aanvragen en uitvindingen liggen nu eenmaal vast en dat is om BEZIT te beschermen. Sommige landen echter houden zich daar echter niet aan en vinden dat ook zij het recht hebben om iets te maken, na te maken en/of te verbeteren (verandering). Zelfs wordt er hier in Nederland een TV show over uitvindingen gemaakt waarbij er maar 1 als winnaar door kan gaan en het geld en middelen krijgt om het idee te produceren (verwezenlijken). Was de uitvinding op de 2e plaats minder? In sommige mensen hun opinie zelfs beter. Maar ja, de regeltjes zijn al bepaald en de “vrijheid” om het te produceren hangt af van geld (vrijheidsberoving en kapitaalvernietiging omdat, wanneer ook die uitvinding geproduceerd zou gaan worden, er veel mensen met deze uitvinding blij zouden zijn).

Voorbeeld 2, Toenadering bvb rechtstreeks tot bedrijven waar je zou willen solliciteren, niet mogelijk want er zijn tussenpersonen in de vorm van Werving en Selectiebureaus, etc. (al of of niet met mensen waartoe je je moet wenden, die zelf inhoudelijk GEEN verstand hebben van de vacature benodigdheden of behoeften).

Werken op latere leeftijd met een hoop ervaring enz.? Niet mogelijk, want de maatschappij (macro gebied) vindt zelfs dat je onder de 35 moet zijn en anders te oud bent voor een job (dat al die ouderen een uitkering betaald krijgen die door de werkende bevolking moet worden betaald daar staat niemand bij stil. Dat er buitenlandse arbeiders ingehuurd moeten worden met een technische opleiding, omdat we hier in Nederland alleen maar vakkenvullende jongeren hebben zonder technische opleiding, daar staat ook niemand bij stil en de oudere technicus zit thuis met een uitkering en komt niet aan de bak). Allemaal door NIET de VRIJHEID te hebben omdat ALLES geregeld is en vast zit aan elkaar niets MAG, maar ALLES MOET.

“Heersen, beheersen en overheersen” gebruik ik dikwijls in mijn schrijven en reacties naar mensen die problemen (conflicten) ondervinden, op zowel micro als macro gebied. WANT DAT IS WAAR DE HUIDIGE MAATSCHAPPIJ AAN KAPOT GAAT “HEERSEN, BEHEERSEN EN OVERHEERSEN” OP MICRO EN MACRO GEBIED. Dit alles om bezit te bewaren en daardoor is “VRIJHEID” (in handelen) NIET MEER MOGELIJK.

Misschien moeten we wel “diplomaten”of ambassadeurs” benoemen, niet tussen landen maar om te bemiddelen tussen minderheden binnen het eigen land. Quasi- politieke instituties oprichten om minderheidsgroepen te helpen gemakkelijker en sneller bondgenootschappen te vormen en die weer los te laten.

We hebben misschien podia nodig waarop verschillende minderheden, bij toerbeurt of misschien wel willekeurig aanwezig, zich samen buigen over bepaalde problemen, afspraken maken en geschillen uitvechten.

Verkiezingen om een meerderheid te bepalen zeggen niets over de kwaliteit van de ideeën die de mensen hebben. Ze vertellen ons wel hoeveel mensen zich op een gegeven moment voor X uitspreken, maar niet hoe sterk ze dat willen. Vooral zegt het niets over wat ze daarvoor zouden willen inruilen.

In een wereld met haar grote mogelijkheden op het gebied van communicatie, kunnen we ons veel manieren indenken om dit soort opvattingen van de mensen vast te leggen zonder dat ze in het stemhokje komen. We zouden zelfs kunnen komen tot een veel creatiever Tweede Kamer van de toekomst. We zouden onze gekozen afgevaardigden kunnen aanhouden, maar hun slechts 50 procent van de stemmen kunnen toewijzen, terwijl de andere 50 procent toevalt aan een willekeurige steekproef uit de populatie.

In een digitaal tijdperk is het niet alleen eenvoudig geworden om een willekeurige steekproef uit het publiek te trekken, maar ook om die van dag tot dag bij te stellen en gebruik te maken van de nieuwste informatie over de vraagstukken die aan de orde zijn. Als er een wet moet komen, zou het hele gezelschap gekozen vertegenwoordigers op de bekende wijze uitgebreid de wetsvoorstellen kunnen bespreken, amenderen en in de juiste vorm gieten.

Als echter het moment van beslissen aanbreekt, staat slechts 50 procent van de stemmen te hunner beschikking. De andere 50 procent behoort aan de zitting hebbende steekproef, die dan niet eens in het gebouwencomplex aanwezig behoeft te zijn maar waarvan de leden hun stem elektronisch vanuit een heel andere plaats ( huis of kantoor) kunnen uitbrengen. Dat zou niet alleen een representatiever beeld geven dan door de “vertegenwoordigers” samengestelde regering, maar ook een gevoelige klap betekenen voor bepaalde belangengroepen en vertegenwoordigers daarvan, waarmee de wandelgangen van zoveel parlementen zijn geïnfecteerd. Dergelijke groepen zouden dan de bevolking moeten zien te bewerken en niet slechts een paar gekozen functionarissen.

Kortom, om de samenlevingen in de 21ste eeuw te kunnen besturen, moeten we op zijn minst de technieken en conceptuele middelen uit het digitale tijdperk mede in beschouwing nemen.

Ondertussen is men druk bezig met de aanpassingen van het onderwijs (waar halen die docenten de tijd toch vandaan?) voor het volgende schooljaar. Immers, in het actieplan ‘focus op vakmanschap’ staan verschillende acties benoemd in 5 pakketen, waarvan de eerste op 01.08.2012 van start dienen te gaan. Bijvoorbeeld de invoering van de domeinindeling of de 30+ maatregel.

Toch heeft de MBO raad bedacht dat kwaliteitsverbetering niet alleen zit in het aanpassen van het onderwijs, maar ook in het verbeteren van de kwaliteit van mensen.  “De kwaliteit van docenten en managers in het mbo zal de komende jaren verder verbeteren. Daartoe hebben de MBO Raad en Halbe Zijlstra, staatsecretaris OCW, een akkoord gesloten. Het akkoord bevat afspraken over professionalisering van het onderwijspersoneel, de bekwaamheid van het management, kwaliteitsverbetering van het HRM-beleid, instroomroutes personeel en prestatiebeloning.

Jan van Zijl, voorzitter MBO Raad, is gelukkig met dit 5 stappen-akkoord. “De sterkte en de slagvaardigheid van het mbo wordt bepaald door de kwaliteit van onze medewerkers. Die kan nu verder omhoog.” “Van Zijl: “Om de afspraken vorm te geven gaan de mbo-instellingen onder meer vastleggen hoe en met welk resultaat zij hun onderwijspersoneel tot 2015 in staat stellen zich verder te ontwikkelen. Ook zal het mbo de in Leraar 2020 opgenomen ambitie steunen om het aantal masteropgeleide leraren substantieel te verhogen.” Daarnaast ontwikkelt de MBO Raad onder andere een competentieprofiel voor het management. “We stellen ook onderhoudseisen vast die de instellingen gaan gebruiken voor scholing van de managers.” “Het is dus belangrijk dat de instellingen voldoende invulling geven aan de afspraken en zonodig in worden ondersteund.”

Heel erg fijn en het toejuichen waard, maar de scholen moeten zelf (onder andere) moeten vastleggen hoe ze dit gaan doen, tegelijk met het opleiden van een aantal docenten tot Master. Er wordt een controle ingevoerd om te kijken of er invulling wordt gegeven aan de afspraken en waar eventuele ondersteuning nodig is. Ik vraag me af waar het geld vandaan komt voor al deze verbeteringen. Eind maart is een kostenberekening gemaakt op de urenverhoging en opleidingsduurverkorting door Ernst en Young, waar de wenkbrauwen al over werden gefronst. En dan de kosten van de rest nog…

De komende jaren (tot 2015) is er dus een NOG grotere druk op MBO onderwijs ten behoeve van kwaliteitsverbetering, met meer controle. In tegenstelling tot de belofte van het brengen van rust in het MBO onderwijs doordat de kwalificatiedossiers de komende drie jaar ongewijzigd blijven. Het aantal stakeholders en het aantal vereisten maakt het niet makkelijk voor het MBO onderwijs. Daarbovenop komt de uitspraak om bij de TOP 5 van kenniseconomieën te willen horen. Hey, no pressure…

Mensen, kijk naar buiten… die mist hangt niet alleen daar maar ook om iedereen in MBO onderwijsland. Als de vraag om kwaliteitsverbetering van alle kanten blijft komen, wat kun je dan nog verwachten?

Door op systematische wijze miljarden mensen aan elkaar te verbinden, zorgde de markt voor een wereld waarin niemand – individu noch natie of zelfs cultuur- het eigen lot in handen meer had. Het verspreidde een vulgair materialisme, samen met het geloof dat economische factoren en een economisch gerichte motivatie de fundamentele drijfveren waren van het menselijke bestaan.

Het zorgde ervoor dat het leven beschouwd werd als een opeenvolging van contractuele transacties en voor een samenleving waarin werd gesproken over “huwelijkscontracten”en “sociale contracten”.

Wat tot nu toe aan onze aandacht is ontsnapt, is niet alleen een verandering in de deelneming aan de markt, maar belangrijker nog het gegeven dat we te maken hebben met de voltooiing van het hele historische proces dat tot de totstandkoming van de markt heeft geleid. Dit keerpunt is wat zijn implicaties betreft dermate revolutionair en tegelijkertijd zo subtiel van aard, dat kapitalistische zowel marxistische denkers, in beslag genomen door hun onderlinge twistgeschrijf, de kenmerken daarvan nauwelijks hebben waargenomen. Het past in geen enkele van hun theorieën en is daardoor voor hen onzichtbaar gebleven.

Zoals niemand aan het begin van het Industriële Tijdperk had kunnen vermoeden hoezeer de groei van de markt het aanzien van de wereld op het gebied van techniek, politiek, godsdienst, kunst, het sociale leven, wetgeving, huwelijk en persoonlijkheidsontwikkeling zou veranderen, zo is het anno 2011 moeilijk voor ons om een idee te vormen van de lange- termijn effecten van het einde van een alles overheersende markt. Toch zullen die merkbaar zijn in alle facetten van het leven. De marktopbouw had zijn prijs en zelfs in alleen economisch opzicht was die gigantisch hoog.

Nu deze marktopbouw voltooid is, komt een enorme hoeveelheid energie, tijd en geld vrij voor andere zaken die de mens ten goede kunnen komen en tot een ongelimiteerd aantal veranderingen en vernieuwingen kunnen leiden. Vandaag de dag staat er meer op het spel dan kapitalisme of socialisme, meer dan energie, voedsel, bevolkingsproblemen, kapitaal, grondstoffen en werkgelegenheid. Het gaat om de rol die de markt in ons leven speelt. Overal zien we het industriële ethos van hard werken afnemen. Toch zijn het dezelfde mensen, die naar men zegt bij hun baas geen zin hebben om hard te werken, die zich in hun vrije tijd uitsloven; de badkamer betegelen, tapijten knopen, zich uitsloven voor een politieke partij, hun volkstuintje bijhouden, verhalen schrijven of de zolder opknappen. De markt is dan ook net zoveel psychosociale structuur als economische realiteit; het effect ervan stijgt in de toekomst ver boven de economie uit.

Kortom,om de economie weer bij het werkelijke leven te brengen zijn, psychologische kennis, nieuwe inzichten, modellen, meetinstrumenten en indices noodzakelijk en moeten een aantal axioma`s worden herzien.

Zo moet Philips 1400 mensen ontslaan en ziet het zich tegelijk geconfronteerd met een volstrekt irreële eis tot structurele verhoging van de lonen. In antwoord daarop probeert het bedrijf de percentages van het variabele (prestatiegerichte) loonbestanddeel te verhogen, maar dat wordt afgewezen vanwege het solidariteitsprincipe. Een beperkt vertegenwoordigde groep medewerkers heeft zo een onevenredige impact op een onderhandelingsproces.

Hoog tijd voor verandering !

1. Zeg bedrijfscao’s die met vakbonden zijn afgesloten op;
2. Sluit een ondernemingsovereenkomst met de Ondernemingsraad;
3. Bepaal zelf de loonsomstijging en toekenning ervan;
4. Laat de onderhandelingsprocessen van het Sociaal Plan en de CAO niet synchroon lopen, zodat er geen ‘uitruil’ kan ontstaan.

In de meer ‘moderne’ bedrijfstakken, zoals ICT en Telecom, is de kentering al langer aan de gang en is loondifferentiatie inmiddels algemeen geaccepteerd… wie zoet is krijgt lekkers…
Atos-Origin zegde in 2008 de cao op en heeft daarmee de zeggenschap over de loonruimte en het toekenningsbeleid ervan naar zich toegetrokken. Een aantal leidende Telecombedrijven is op dit moment met hetzelfde proces bezig en er zullen er meer gaan volgen.

Het wordt tijd dat bestuurders in de meer traditionele sectoren gaan buurten bij hun collega’s in de ICT/Telecom en kijken hoe zij het doen. Al is het maar om een halt toe te roepen aan het uitkeren van miljoenen per jaar aan salarisverhogingen voor ‘collectieve’ doeleinden in plaats van dit gericht te besteden binnen een ‘pay for performance’ systeem, waarbij een oeroud adagium weer in ere wordt herstel: loon naar werken. Dus weg met de vakbonden in de CAO onderhandelingen !

Onze problematiek speelt zich niet langer af rond zaken als “links versus rechts’, of sterk of zwak leiderschap; het huidige systeem van besluitvorming is zelf tot een gevaar uitgegroeid.

Toen er sprake was van een voornamelijk statische samenleving werkte het bestuursmodel met onafhankelijke ministers en wethouders misschien nog wel. Het was zeker niet ideaal, maar door een weinig dynamische samenleving waren de effecten ervan niet al te beroerd. Nu is dat anders.

De ene onverwachte ontwikkeling volgt op de andere. De overheid tracht de verwarring te beteugelen door regels op te stellen. Daarvan zijn er nu zoveel, dat het totaal te talrijk en daardoor onoverzichtelijk is. Telkens als iets niet goed gegaan is, dringen de Tweede Kamer, de Rekenkamer, de gemeenteraad, de politici, de ondernemers en de burgers erop aan minder regels te maken. Helaas heeft dat in de praktijk niet of nauwelijks tot minder regels geleid.

Er zijn veel onafhankelijk van elkaar dirigerende en beslissende instanties die geheel ongecoördineerd en verkokerd functioneren. Hun beter weten is gebaseerd op een kijk, die strikt tot het eigen terrein en de eigen doestellingen is beperkt en vervolgens met bureaucratische logica wordt uitgewerkt. In de organisatieleer luidt een belangrijke wet: snij geen affiniteiten door. Daarmee wordt bedoeld dat zaken die zeer nauw met elkaar samenhangen niet van elkaar moeten worden gescheiden. Dit doorsnijden van affiniteiten doet de overheid telkens weer. Er zijn vrijwel geen belangrijke kwesties waarover in de uitvoering niet twee of meer instanties gaan. Dat is ook de reden waarom nooit iemand schuldig is als een flinke fout is begaan.

Onze “hedendaagse “politieke stelsels zijn kopieën van modellen, uitgevonden vóór de opkomst van de fabriek. Vóór het conservenblikje, de koelkast, het gaslicht of de fotografie, vóór de schrijfmachine, de telefoon en vóór de eerste vlucht van Orvilee en Wilbur Wright. Ze werden ontworpen in een intellectuele wereld die we ons bijna niet meer kunnen voorstellen; nog vóór Marx, Darwin, Freud en Einstein. Dit, de veroudering van onze fundamenteelste politieke en parlementaire instituties, vormt het belangrijkste politieke gevaar van vandaag omdat onder het puin nieuwe Hitlers en Stalins vandaan kunnen kruipen. Ze zullen ons zeggen dat het moment is aangebroken om onze problemen tot een oplossing te brengen; door niet alleen afstand te doen van onze aftandse instituties, maar ook van onze vrijheid.

Kortom, onze instituties staan te wankelen ten gevolge van een besluitvormingsimplosie. Allemaal zijn ze verplicht talloze regelingen door te voeren en dagelijks grote aantallen beslissingen te nemen, en dat alles onder toenemende tijdsdruk. Wie in de 21ste eeuw de menselijke vrijheid wil behouden en vergroten, krijgt dat niet voor elkaar door slechts de bestaande instituties de hand boven het hoofd te houden. Net zoals de pioniers in het verleden zullen we nieuwe moeten uitvinden.