Gastcolumns

“Links” en “Rechts”, uit de Franse Revolutie overgeleverd jargon, zijn tegenwoordig weliswaar niet helemaal meer zonder betekenis, maar zij duiden niet langer op de politieke gezindheid van de meeste inwoners van democratische samenlevingen. De grote verhalen waarmee de verschillende politieke stromingen van de 20^ste  eeuw zich identificeren zijn steeds duidelijker achterhaald. En dus drukken we onze collectieve doelstellingen exclusief uit in economische bewoordingen als rijkdom, groei, BNP, efficiëntie , productie, rente en aandelen rendement.

Ondanks de 20^ste eeuw een periode van niet eerder meegemaakte wreedheden en massaal lijden is geweest, leverde deze eeuw ook ongeëvenaarde mogelijkheden en middelen op. Die dienden zich in hun gunstigste vorm aan wat bij ons de welvaartsstaat heet en wat de Fransen nauwkeuriger l`état providence noemen: de staat die voorziet door behoeftes te erkennen en risico`s te minimaliseren. De paradox is dat het succes van de op een gemengde economie gebaseerde welvaartsstaten een nieuwe generatie politici heeft opgeleverd die diezelfde stabiliteit en ideologische rust als vanzelfsprekend beschouwen. Het gevolg hiervan zijn ondermeer ondoordachte privatiseringen van maatschappelijke wezenlijke nutsfuncties om de bemoeienis van de staat optisch terug te dringen.

• Tweet

Organisaties die werken vanuit de ‘Lean’ filosofie streven naar continue verbetering van hun bedrijfsvoering. Om dit streven te bereiken is het van belang om continu aandacht te geven aan de manier waarop stappen worden genomen in het verandertraject en welk gedrag hierbij past. Een organisatie moet sturen op de voortgang richting het gestelde doel. De projectmatige aanpak van dergelijke projecten is eenvoudig gedefinieerd aan de hand van DMAIC stappen. Dit is nodig om houvast te creëren. De praktijk is echter weerbarstig: er treedt makkelijk stagnatie op in een dergelijk traject.

Binnen Lean-projecten krijgen organisaties dikwijls te maken met een veelheid van rollen, disciplines, afdelingen en/ of functiegroepen. Afhankelijk van de positie en achtergrond hebben betrokken personen eigen interpretaties en standpunten. Dit kan een project versterken en zorgen voor gedragenheid maar kan zeker ook zorgen voor stagnatie. Betrokkenheid van de diverse actoren is nodig om draagvlak te creëren. Daarom is onderlinge dialoog tussen de belanghebbenden in alle fasen van een project essentieel.

• Tweet

Vele malen heb ik geschreven dat relaties verbanden zijn tussen mensen. Consensus is iets dat mensen, culturen, groeperingen, staten enz. bindt. Dit zowel op micro als macro vlak. Moet je daar slim voor zijn om dat te begrijpen? Nee, want het is een gegeven dat eenieder vanaf zijn geboorte gedoemd  is mee te doen aan de omgeving waarin hij/zij opgroeit. Dit begint al binnen het gezin. Hiermee wordt je al gelijk geconfronteerd bij welke cultuur, caste of status je thuishoort. Van ordinair tot deftig. Van kleur tot ras, van arm tot rijk en alles wat daar tussenin zit.  Ook voor groeperingen en clubs of verenigingen geldt dit, bijvoorbeeld bij sportverenigingen en hun aanhangers (waaronder hooligans). Dit geeft aan waar mensen toe bereid zijn in het volgen van consensus, ook al is dit niet ‘goed’.

Ook de bekendheid met misstanden en hoe daar zelf wijzer van te worden, getuige bijvoorbeeld het boek “Hoe Wordt Ik Een Rat”. Dit gaat erover dat je moet weten hoe mensen, in management, soms hogerop komen op een “Rattige manier”. Hier wordt beschreven hoe dat in zijn werk gaat en wat daarmee bereikt wordt. Als je dat zelf zou volgen dan zou je misschien ook wel zo’n functie of status bereiken.

• Tweet

Politici en financiële toezichthouders hebben de plicht en de verantwoordelijkheid de economie tegen excessen van superkapitalisten, superspeculanten en slechte bestuurders te beschermen. Het is inmiddels duidelijk bewaarheid dat dit binnen het huidige geldsysteem kansloos is.

Helaas zijn de banken en verzekeraars geen buffers meer voor de economische stabiliteit maar aanjagers van financiële instabiliteit geworden. Daardoor waren de overheden genoodzaakt hun functie van “lender of last resort” over te nemen. Het waren de directeuren van de centrale banken, die de Ministers van de Financiën bij de hand namen en hen naar internationale vergaderingen leidden om onverstelbaar hoge kredieten voor de banken en verzekeraars los te peuteren. De burgers staan daarvoor via toekomstig belastinggeld garant; dat wordt wel eens vergeten.

• Tweet

Het hui­dige monetaire systeem is een monocultuur. Een systeem dat het contact met de werkelijkheid verloren heeft. Dagelijks wisselt bijna 3000 miljard dollar van eigenaar. Daarvan gaat maar liefst 98 procent om in speculaties, geld dat niet wordt gebruikt voor betaling van goederen of diensten. Com­plementaire valuta bieden meer diversiteit in deze monocultuur, bieden meer contact met de fysieke wereld en fungeren als buffer voor de hevige schommelingen in het monetaire systeem.

Complementair geld begint met het besef dat het monopolie op het scheppen van betaalmiddel onzin is. Waarom zou je niet met een aantal partijen in het economisch verkeer af kunnen spreken om onderling iets anders dan geld als betaalmiddel te accepteren? Het bedrijfsleven doet dat zelf ook, kijk bijvoorbeeld naar het groeiend aantal toepassingen van Airmiles.

• Tweet

Over voorwendsels ontstaan uit de aanhang naar comfortzones.

Allemaal ervaren wij de crisis, bevinden we ons in gebakken lucht omstandigheden en BLIJVEN we vasthouden aan deze soort van zeepbellen die ons mogelijk comfortzones opleveren. We bedenken dikwijls de “Easy way out” om daarna snel terug te vallen in de oude gewoonten. Iedere keer incasseren we dan verliezen.

Valsemunterij kennen we als geld vervalsen. Maar ook praktijken zoals piramide spelen enz. zijn gebaseerd op (valse) voorwendsels. We willen, als het succes oplevert, er allemaal een graantje van meepikken. Oneerlijkheid is hier in het spel maar dat maakt velen niet uit, zolang het doel de middelen heiligt.

• Tweet

Een groot logistiek bedrijf optimaliseert haar processen. Er is geconstateerd dat er beter moet worden gestuurd op de processen met behulp van nieuwe stuurinformatie van het management. Op die manier kan tijdig worden ingegrepen als de kwaliteit van het werk onder de maat dreigt te raken en kan erger worden voorkomen. Na de implementatie blijkt dat een unit manager in bepaalde gevallen toch niet ingrijpt. ´Daar moeten we een uitzondering op maken´, is een veelgehoorde uitspraak. Het eigen handelen van de manager druist rechtstreeks in tegen de door hemzelf gedane uitspraken tijdens het Lean-traject. De medewerkers weten inmiddels voldoende: het zal zo’n vaart niet lopen met die veranderingen en zij gaan over tot de orde van de dag.

Het management moet vierkant achter de benodigde veranderingen staan en hier zelf zichtbaar en consequent mee omgaan richting de betrokken medewerkers. Om vergaande optimalisatieslagen te (kunnen) behalen is het in het algemeen nodig, dat de aansturing door het management verandert. Dit is niet vanzelfsprekend. De aansturing kan door het Lean-traject zodanig veranderen, dat de nieuwe manier het management zelf niet ligt. De betrokken medewerkers komen immers dichtbij het eigen ´ik´; bij de manier waarop zij als persoon acteren in de organisatie.

• Tweet

Staten hebben enorme beloftes gemaakt om het banksysteem te redden. In de VS gaat het om 4300 miljard dollar, meer dan wat ze in contante dollars aan de Tweede Wereldoorlog hebben besteed. In de EU stelden regeringen zich garant voor 1827 miljard dollar.  Geld is een publiek goed en het recht om wettelijke betaalmiddelen uit te geven komt toe aan overheden maar sinds 300 jaar wordt geld niet meer gecreëerd door regeringen maar door banken.  

Vele economen zien de economie als een cyclisch proces maar de problemen waar we nu  mee te maken hebben, zijn van structurele aard. Dat is ook niet verwonderlijk omdat de afspraken over ons huidige geldsysteem uit de achttiende en negentiende  eeuw stammen.

• Tweet

Leveranciers die niet innoveren en zich niet op tijd aanpassen aan de eisen van de 21^ste eeuw gaan failliet. Wat niet goed is moet wijken voor het nieuwe en betere. Hoe anders is dat in de zorg. Op twee manieren houdt de overheid ondermaatse zorgaanbieders overeind.

Enerzijds door een onnavolgbaar complexe methodiek van nacalculatie, die er op neerkomt dat zorgverzekeraars via de achterdeur toch betalen voor een groot deel van de tekorten van aanbieders die ze beter niet zouden moeten contracteren. 

Anderzijds blijven kwalitatief onvoldoende aanbieders bestaan omdat sluiting het alternatief zou zijn. Veelal komt dit voort uit ondeskundigheid van de leiding. Het slechte fusiebeleid van de Gooise ziekenhuizen is in deze illustratief voor falend beleid, zeer onvoldoende toezicht en het niet adequaat ingrijpen van de politiek.     

Het slagveld zorgfusies ligt door fusiefouten ( zie artikel in het FD van 27 november waarin de casus Tergooiziekenhuizen in `t Gooi wordt ontleend)  inmiddels bezaaid met debacles.

Het is noodzakelijk  dat de Minister van Volksgezondheid keihard gaat ingrijpen voorat het te laat is. Een verstandige overheid stimuleert veel innovatie in de zorg. Zonder innovatie wordt de zorg niet meer te bemensen en telt de zorg in 2025 meer dan twee miljoen werknemers. Ook exploderen de kosten, tot 20 procent van het BNP. Het kabinet Rutte moet zich realiseren dat vernieuwing in denken , doen en handelen in de zorg broodnodig is. Op de huidige weg in de Zorg doorgaan zal dramatische consequenties tot gevolg hebben.

• Tweet