Klimaat is een Trend, wen er maar aan, bepaal je Organisatiestrategie en leer om te gaan met Weerstand.

De hoeveelheid haat die de jonge klimaatactiviste Greta Thunberg op sociale media over zich heen krijgt is verbijsterend. Dat zij in een toespraak dan ook van zich afbijt, helpt de ‘zaak’ niet direct maar is voor mij wel te billijken. Het is historisch gezien ook niet uniek deze ‘actie – reactie’ of hoe een maatschappij reageert op mannen, en vrouwen, met ideeën die ver af lijken te staan van de dagelijkse realiteit. Of het met deze ideeën nu ging over geloof c.q. filosofie dan wel over de implementatie van stoommachines en robotica op de werkvloer. Op z’n minst werden machinerieën vernield of de gemeenschap ging over tot moord en doodslag. Het waren en zijn ideeën die een toekomstbeeld schetsen waarvan jij je nu geen voorstelling kan, en wil, maken. Ideeën die afbreuk gaan doen aan het bestaan zoals je dat nu leidt: angst regeert en roept afweer op. Maar dat lost het Probleem toch niet op.

Deze ‘klimaat casus’ wordt daarmee ook interessant zodra we het gaan hebben over organisatieverandering: de baas komt met een nieuw idee, totaal onverwacht ook want wie had bijv. 1 jr terug gedacht dat kool- en stikstof de agenda zouden bepalen en dat dit tot zoveel ophef zou leiden. Nu blijkt toch dat het noodzakelijk is om met dat ‘idee’ op z’n minst ‘iets’ te doen.

Voordat het echter zo ver is, voor dat uiteindelijk implementatie een feit is, is de baas al ‘met pek en veren besmet’, hangen er spotprenten op het toilet, en zijn de banden van de directieauto lek geprikt: weerstand. Standpunten verharden, letterlijk. Dat zie je nu ook in het klimaatdebat: van haatcampagnes tot aan de petitie die zestien kinderen van over de hele wereld indienen bij het Comité voor de rechten van het Kind van de Verenigde Naties om vijf van ’s werelds toonaangevende economische machten verantwoordelijk te stellen voor het niet-handelen bij de klimaatcrisis; bron: #ChildrenVsClimateCrisis. Drie van de kinderen die deze petitie indienen wonen op de Marshall eilanden, het gebied dat momenteel als eerste hard wordt getroffen door de klimaatverandering: de eilanden verdwijnen in de Stille Oceaan.

Overigens en ‘ter herinnering’: Nederland ligt ook voor een belangrijk deel onder de zeespiegel. De dijken zijn er inmiddels wel klaar mee en uiteindelijk zou kunnen blijken dat er dan ook geen watermanagement tegenop kan. Het is dan ook raadzaam dat je, als je bedrijf zo’n beetje ten noorden van de grote rivieren ligt, zandzakken, dweilen en emmers gaat verzamelen. Dat je een verplaatsing van je organisatie overweegt, ben daar snel mee want: kool-/stikstof! Of dat je m.b.v. disruptieve technologieën locatie-onafhankelijk gaat werken, produceren, diensten gaat leveren. De tijd voor dat plan, die strategie is Nu.

Maar intussen is daar ook nog zoiets als weerstand, weerstand tegen je plannen hoe reëel die plannen ook zijn. Da’s is niet alleen vervelend, die weerstand, het kan ook dramatische vormen aannemen. Daarom: How to Deal With Resistance to Change, dit schreef Paul Lawrence in 1969, een artikel dat ook nu nog interessant is. Zeker omdat veel auteurs die na hem kwamen, voortborduurden en -borduren op dit oorspronkelijke artikel. Voor Lawrence kan veel van de weerstand tegen nieuwe ideeën overbodig blijken.

Eén van de eerste oplossingen die vaak wordt aangedragen om weerstand tegen verandering te voorkomen is: participatie, participatie van alle betrokken. Voor Lawrence is dit geen oplossing, niet alleen vertraagt dit ‘polderen’ het proces, het kan zelfs leiden tot een Poolse landdag: een bijeenkomst c.q. bijeenkomsten die geen enkel resultaat opleveren en daarmee de beoogde verandering stilleggen.

Dan is daar de vraag: waartegen is die weerstand? Voor Lawrence kent verandering zowel een technisch als een sociaal aspect. Het technische aspect van de verandering heeft het maken met een meetbare wijziging in de fysieke routines van de mensen. Het sociale aspect van de verandering verwijst naar de manier waarop de betrokkenen denken dat het hun gevestigde relaties zal veranderen. Eenvoudig gezegd: je transporteert jezelf vanaf nu niet meer door de lucht mbv een vervuilende 777 en zal daarmee je kleinkinderen in Australië nooit meer in de armen kunnen sluiten. ‘Opeens’ krijgt het voorgestelde technisch idee voor verandering, een sociale dimensie: weerstand. Overigens: je neemt als alternatief het zeilschip, de reis uurt ff maar onze voorouders kwamen er op die manier ook.

Vervolgens is daar zelf-preoccupatie bij degene(n) die het verander idee naar voren breng(t)en: blinde vlekken brengen hen in de problemen wanneer ze verandering initiëren bij mensen. Zij zijn dan vooral met zichzelf bezig. De initiatiefnemers raken zo verdiept in de technologie van de verandering dat ze zich helemaal niet bewust zijn van zaken die mensen kunnen dwarszitten. Daarbij kan men ook nog eens voorbij gaan aan het feit dat betrokken op het thema zelf ook ideeën en plannen kunnen hebben. Luisteren naar hen is dan een ‘goed ding’. De situatie wordt nl. verergerd als men betrokkenen ten onrechte ervan weerhoudt kritiek te hebben op het idee van de verandering. Er zijn maar weinig dingen die mensen meer irriteren dan dat ze de schuld krijgen van weerstand tegen verandering terwijl ze eigenlijk hun best doen om zich aan te passen aan de nieuwe situatie. Alleen uiten ze dat dan niet altijd op een, wellicht, sociaal wenselijke manier.

Lawrence “The resistance, like the pain, does not tell what is wrong but only that something is wrong. And it makes no more sense to try to overcome such resistance than it does to take a pain killer without diagnosing the bodily ailment. Therefore, when resistance appears, it is time to listen carefully to find out what the trouble is. What is needed is not a long harangue on the logics of the new recommendations but a careful exploration of the difficulty.”

Maar, zeker in dit geval, hoe dan ook: de klimaatverandering vindt plaats. De manier waarop deze verandering naar een meer gezonde leefomgeving wordt ingezet zal echter een cruciale rol spelen op het uiteindelijk succes er van en dat niet alleen voor onze generatie maar zeker voor de generaties die na ons komen.

Willem E.A.J. Scheepers, docent Verandermanagement.

2 thoughts on “Klimaat is een Trend, wen er maar aan, bepaal je Organisatiestrategie en leer om te gaan met Weerstand.”

Paul Klein Tuente 3 weken ago

“Klimaat is een trend”, hopeloos verkeerde titel voor een overigens verder interessant artikel.
klimaat is hoofdzaak, we kunnen er niet meer om heen en hebben als fors vervuilend, rijk en hoog ontwikkeld land de verantwoordelijkheid om hierin voorop te lopen. Ook als we hiervoor moeten inleveren in groei. Groei zou sowieso niet meer de heilige graal moeten zijn.

Antwoord op Paul Klein Tuente
Willem E.A.J. Scheepers 3 weken ago

Dank voor je reactie en je feedback Paul, we waarderen het

Overigens de subtitel van dit blog is ‘de trendwatcher’ vandaar ‘trend’ in de titel.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *